Posłuszeństwo

Gdybym miał odpowiedzieć na pytanie, gdzie bije serce Reguły św. Benedytka, to bez chwili wahania wskazałbym na rozdział VII, zatytułowany „O pokorze”. Pokorę postrzega on jako środek do wprowadzenia pokoju i ładu w duszy człowieka, czyni z niej drogę wzrastania ku Bogu, proponując następujący program życia: „Jeżeli chcemy osiągnąć najwyższy szczyt pokory i jeśli chcemy dojść do tego wywyższenia w niebie, do którego dochodzi się przez uniżenie życia ziemskiego, musimy wznieść drabinę. [Jest nią] nasze życie na świecie, które Pan podnosi ku niebu, gdy serce staje się pokorne”. Jest dwanaście szczebli drabiny i w naszych kolejnych spotkaniach ze św. Benedyktem chcę nimi podążyć.

Trzy pierwsze z nich bez wątpienia da się wyrazić w obrazie posłuszeństwa: człowiek ma stale przed oczami świadomość obecności Bożej i gorliwie stara się o niej nie zapomnieć, ukochał wolę Ojca, i z miłości do Boga zachowuje względem niej całkowite posłuszeństwo, naśladując Pana, który „stał się posłuszny aż do śmierci”. W życiu człowieka świeckiego najczęściej nie chodzi w tej rzeczywistości o posłuszeństwo przełożonemu, choć i tak może się stać w pewnych sytuacjach, najczęściej zawodowych. Raczej należy odczytać te słowa jako zalecenie poszukiwania prawdy o sobie w nieustannym przebywaniu z Bogiem i dostosowanie swoich pragnień, celów i sposobu postępowania do tego, co jest Mu miłe.

O jakim posłuszeństwie zatem jest tu mowa? I to dziś, kiedy współczesność naznaczona kryzysem autorytetu, a niekiedy i samego ojcostwa. Wyznacza go kultura kwestionowania postępowania innych, łatwość w absolutyzowaniu własnego osądu rzeczy, brak pragnienia dobra wspólnego, które jest wynikiem wysiłku wielu osób, ale również brak dojrzałości wielu z tych, którzy mieliby wyznaczać swoim postępowaniem standardy jakości sprawowania władzy.
Tymczasem Benedykt zwraca uwagę, że najwyższym i jedynie ważnym autorytetem jest autorytet Boga – jemu to należy się podporządkować, bowiem wola Boża jest najwyższą prawdą i najgłębszą miłością. Każdy ludzki autorytet jest wobec tego relatywny, od najwyższego autorytetu zależny i przed nim odpowiedzialny za siebie i za tych, których mu powierzono. Wiarygodność pełnionej roli „przełożonego” zależy zatem od zapatrzenia się w Ojca, która wyrazić się ma w służeniu podwładnym, dzieciom i innym, których losy w jakiejś części spoczywają w naszych rękach. Jego istotą jest szacunek, miłość i skupienie wyrażane względem drugiego, zdolność do empatii i przedkładanie spraw innych na swój interes. Chodzi też o autorytet oparty o „słuchanie”, bowiem – jak jednoznacznie stwierdza Benedykt – w staraniu o zrozumienie, co w danej sytuacji jest zgodne z wolą Bożą, nie wolno polegać wyłącznie na własnym rozsądku, ale szukać podpowiedzi w tych mądrych, którym ufamy, których relacja z Bogiem może nam pomóc wzrastać w niej nam samym, ale też każdego, przez którego Bóg może przemówić. We fragmencie o zwoływaniu braci na radę Benedykt zwraca nawet uwagę, że trzeba wezwać wszystkich, bowiem „Pan często właśnie komuś młodszemu objawia to, o jest lepsze”, choć pozostawia wciąż samą decyzję w rękach opata. Tak zatem kształtuje się posłuszeństwo tego, który odpowiada za innych.

Bycie posłusznym, to także wierność w codzienności, „aż do śmierci” – wobec żony, dzieci, przyjaciół, względem obowiązku pracy lub troski, i innych obowiązków stanu. To wyrzekanie się pragnienia ucieczki lub niezasadnej nowości w życiu. Wobec tego, co wydaje się niemożliwe, a przychodzi z zewnątrz, należy zachować postawę wewnętrznej gotowości do posłuszeństwa. Śmierć lub choroba dziecka, zdrada, brak pracy i inne próby życia są przecież niczym innym jak zaproszeniem do Getsemani, w której możemy „cierpliwie i w chwili stosownej przełożonemu przyczyny swej niemożności”. Jeżeli po tym wyjaśnieniu sytuacja nie ulegnie zmianie, trzeba „wiedzieć, że tak jest dla [tej osoby] najlepiej, i niech będzie [on] posłuszny, ufając w pomoc Bożą”.

A zatem: posłuszeństwo – miłość – ufność.

Autor: Michał Królikowski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *